АНУ-ын Аризона муж бол хуурай, хүчтэй салхи, элсэн цөл бүхий байгалийн эрс тэс уур амьсгал, нөхцөл бүхий бүс. Эрт дээр үед хүмүүс үнэт металл мөнгө олборлох болон бусад бизнес эрхлэх чиглэлээр хүчээ сорихын тулд Аризонад очдог байсан тул энэ бүс нутас Холливудын олон вестернүүдийн дүр төрх болсон юм. Аризонаг Америкийн өнгөрсөн ба одоогийн бие даасан, өндөр түвшний амьдралын хэв маягийн бэлгэдэл гэж үздэг.
Тус мужийн нэг онцлог нь ой модтой холбоотой ландшафт байдаггүй. Гэхдээ олон сая жилийн өмнө ч Аризона яг ийм байсан бөгөөд тус мужийн зүүн хойд хэсэгт Чулуужсан ойн үндэсний цэцэрлэгт хүрээлэн байдаг. Аризонагийн чулуужсан ой 225 сая жилийн өмнө буюу Триасын эриний сүүл үед хамаарна гэж үздэг. Энэ бол дэлхийн хамгийн том байгалийн аялал жуулчлалын газруудын нэг бөгөөд судлаачдын хувьд арвин баялаг материалтай бүс нутаг юм. Тус цэцэрлэгт хүрээлэн 150 хавтгай дөрвөлжин миль талбайг эзэлдэг байна.
Төсөөлөхөд бэрх ч гэсэн 225 сая жилийн өмнө Аризона буюу Америкийн баруун эрэг галт уулын дэлбэрэлтийн улмаас халуун нурам, үнсэнд булагдсан бололтой гэж үздэг. Тэр үед Аризона одоогийн шилмүүст модны өвөг болох мод, ургамлаар дүүрсэн өтгөн субтропик ой байжээ. Байгаль, цаг уурын нөлөөгөөр гол, ус татрах тусам ойг бүрдүүлсэн олон мод чийглэг хөрсөнд дарагдан, агаар нэвтрэх боломжгүй болсноор бичил биетүүдэд идэгдэн ялзарчээ. Тэрхүү чулуужсан моднууд урьд өмнө ямар байсан, хэрхэн хувьсан өөрчлөгдөж байсныг ойлгохыг хичээж буй эрдэмтэд, археологичид болон бусад мэргэжилтнүүдэд Аризона бол гайхамшигтай судалгааны лаборатори юм.
Эрдэмтэд Аризонад зөвхөн эртний чулуужсан модыг судалдаггүй. Уг цэцэрлэгт хүрээлэнгийн газраас үлэг гүрвэл, гүрвэл болон 225 сая жилийн тэртээ уг газар нутагт амьдарч байсан бүх төрлийн амьтдын үлдэгдэл олддог байна. Тухайлбал, усны дун, тэр ч байтугай матрын яс ч элбэг байдаг аж.
