Үзэмчин бол дундад зууны Монголын нэгэн отог аймаг юм. Үзэмчний гарал үүслийг XIII зууны үед Их Монгол Улсын захиргаанд орсон, үзэмтэй уулнаас нүүж ирсэн ардын нэгдэл хэмээн түүхчид үздэг. XIV-XV зууны үед Цахар түмний найман отгийн нэг нь болж, хааны төрийн гол цөмийн нэг байв. Нэрний тухайд монгол гадаадын түүхчид үзэмчин гэдэг үгийг “үзэм” гэдэг язгуур дээр “чин” дагавар залгаж бүтсэн үг хэмээн үздэг. Үзэмчин нар дээр үед Алтай, Хангайн Үзмийн цагаан ууланд нутаглаж, зэрлэг үзэм түүж боловсруулж байсан тул өөрийн нутаг ус эрхэлж байсан аж ахуйгаа санагалзан өөрсдийгөө Үзэмчин хэмээн нэрлэсэн бололтой. Монголын олон ястан, угсаатны хуримлах ёсон өөр өөрийн түүх, соёл, зан заншлыг агуулсан өвөрмөц, онцлогтой байдаг.
БНХАУ-ын ӨМӨЗО-ы Шилийн гол аймгийн баруун үзэмчний хуримлах ёс үүний нэг жишээ юм.
